مارسل لاوابر ( مترجم : امامى ، فصيحى )
58
رايحه درمانى « دانش كاربرد اسانس ها ، براى دستيابى به بهداشت و تندرستى » ( فارسى )
كه از ديگر اجزاى تشكيلدهنده اسانس ميخك مىباشد ( به مبحث سسكويىترپنها مراجعه شود ) ، نيز اثرى مشابه با اوژنول دارد . دانههاى باديان ، ريحان و ترخون كه به اندازه دارچين يا ميخك محرّك نيستند ، بوى شيرين و مشخصى دارند . مصرف مقادير زياد متيل كاويكول و آنتول ( كه از تركيبات اصلى تشكيلدهنده اسانسهاى ريحان و باديان رومى مىباشند ) اثرات نامطلوب دارد . ساير تركيبات متداول اين دسته شامل سافرول ( موجود در كافور و ساسافراس ) ، ميريستيسين ( موجود در جوزبويا ) و آپيول ( موجود در جعفرى ) هستند . با وجود آنكه در رايحهدرمانى از بيشتر اسانسهاى گياهى به شكل مفيد استفاده مىگردد ، ولى مصرف درازمدت و يا استفاده از آنها با غلظت زياد ، تأثيرى سمّى دارد . توانايى بالقوه جوزبويا براى آنكه به عنوان نوعى توهمزا اثر كند ( مصرف مقدار داروى مورد نياز براى به وجود آوردن اين تأثيرات ، خطرناك بوده و سبب بروز صدمات جدى و يا مرگ مىشود ) و اثرات آنتول ، بيانگر توانايى تركيبات فنيل پروپانوييدى در تأثير بر دستگاه عصبى مركزى مىباشد . لازم به يادآورى است كه اثرات مزبور شديدا به مقدار داروى مصرفى يا غلظت آن وابسته مىباشد . بسيارى از خواص ترپنوييدهاى موجود در اسانسهاى گياهى ( مانند كتونها ، آلدييدها ، ترپنالكلها ، استرها ، سينئولها و فنولها ) ، در جدول 2 درج شده است . بررسى مختصر ترپنهاى هيدروكربنى فرمولهاى ليمونن ( كه 90 درصد اسانس اغلب گونههاى مركّبات را تشكيل مىدهند ) ، پينن ، كامفن و ميرسن در شكل 4 نشان داده شدهاند . تصوّر مىشود با توجه به خواص ترپنهاى هيدروكربنى ، اينگونه تركيبات اغلب در شمار اجزاء كماهميّت اسانسها تلقى گردند . پيرامون آنكه آيا ترپنها ، محرّك پوست يا غشاء مخاطى هستند يا خير ، اتفاق نظر وجود ندارد . بررسى اسانس گونههاى مختلف كاج بيانگر آن است كه تركيبات گندزداى موجود در اين اسانسها به طور طبيعى ، يا به مرور زمان و يا در اثر اكسيدشدن ساير تركيبات موجود در اسانس ايجاد مىگردند . احتمالا مطالعه تاثيرات ترپنها عليه ويروس تبخال و ساير ويروسها ، موجب متداول شدن استفاده از آنها در رايحهدرمانى خواهد شد . ليمونن كه جزء اصلى بسيارى از اسانسهاى گونههاى مختلف مركّبات مىباشد ، آلفا - سابينن و گاماترپينن ، همگى داراى اثرات ضد ويروس مىباشند . اسانسهاى گياهى ، حاوى مقادير زياد هيدروكربنهاى مونوترپنى شامل موارد زير مىباشند : اسانسهاى ليمو ، پرتقال ، برگاموت ( ليمونن )